mbp logo

ul. Dworcowa 13

62-510 Konin

tel.+48 63 242 85 37

fax +48 63 242 85 37 w.105

Wypożyczalnia Główna: 63 249 11 50

BANK: 68 1560 0013 2015 2807 9141 0001

Nieznane opisy Konina

Organizacja przestrzeni miejskiej Konina znana jest z kilku publikowanych opisów i planów miast. Są to przede wszystkich inwentarze starostwa z XVI i następnych stuleci oraz lustracje królewszczyzn wielkopolskich z lat 1564-1565, 1616-1620, 1628-1632 i 1659-1665. Pozostałe opisy miasta, wprawdzie wykorzystane pobieżnie w literaturze są jednak nieznane szerszemu gronu zainteresowanych. Do nich należą przede wszystkim lustracje z lat 1765, 1789 oraz ostatni opis starostwa sporządzony po śmierci Józefa Mycielskiego, tenutariusza konińskiego
w 1790 r. Do tej grupy źródeł wypada dorzucić inwentarz starostwa konińskiego z 1765 r.

Cennych informacji o zabudowie miasta dostarczają również inne źródła, w tym dochody i wydatki w starostwie w czasach, gdy dzierżawcą był wspomniany powyżej J. Mycielski, zarazem wojewoda inowrocławski. Rachunki obejmują okres kilkunastu lat, poczynając od 1766 r.
W dawnym archiwum Mycielskich zachował się także inwentarz starostwa z 1776 r. oraz opis stanu budynków w tej królewszczyźnie (z 1790 r.), znany także za pośrednictwem kopii oblatowanej w księgach grodzkich konińskich.

Pisząc o rozwoju przestrzennym miasta nie sposób nie uwzględnić dwóch cennych źródeł, Są to: wykaz placów mansjonarskich i kościelnych w Koninie oraz wykaz gruntów miejskich i kościelnych z XVIII w., w tym jeden z dwóch znanych opisów kamienicy Jana Zemełki, zniszczonej w czasie pożaru w grudniu 1707 r. Są to jedne z cenniejszych źródeł do badań nad zurbanizowaną przestrzenią Konina w XVIII w., które nie zostały dostrzeżone przez literaturę.

W przyszłych historyczno-urbanistycznych opisach miasta powinno uwzględnić się informacje o przeprawach mostowych i groblach w Koninie, o których sporo wiemy m.in. z publikowanej taryfy grobelnego i mostowego z 1768 r.

Osobny problem to zabudowa sakralna Konina, którą często opisywano w wizytacjach z lat 1608-1798. Niekiedy na istotne uzupełniające szczegóły natrafiamy w zachowanych aktach miasta Konina, przechowywanych zarówno w Archiwum Państwowym w Poznaniu jaki w jego Oddziale w Koninie (m.in. opis zabudowań szpitala św. Ducha na Przedmieściu Kolskim).

Interesujący jest również siedemnastowieczny inwentarz Kurowa, wsi miejskiej, zachowany w księgach grodzkich oraz tam, jazów i mostów na rzece Warcie (lustracja rzeki z końca XVIII w.). Do tej grupy źródeł wypada zaliczyć opisy osad młyńskich, takich jak Glinka, Kaszuba, wsi, które znalazły się w administracyjnej przestrzeni współczesnego Konina (Chorzeń, Gosławice, Laskówiec, Międzylesie, Niesłusz, Wilków itd.).

Do wyjątkowych należą opisy domostw w mieście oraz innych elementów zabudowy (np. folusze, austerie, gościńce).

Ostatni zespół źródeł pisanych powiązanych z przeszłością urbanistyczną to liczne wizytacje parafii, przechowywane w Archiwum Archidiecezjalnym w Gnieźnie i Archiwum Diecezjalnym we Włocławku. To one, wraz z ikonografią i kartografią, tworzą korpus archiwaliów, umożliwiających kompleksowe rozpoznanie zabudowy.

Wspomniane materiały, uzupełnione o tabele podatkowe, zawierające dane liczbowe o liczbie domostw (podymne) i liczbie mieszkańców (pogłówne) i tzw. abjuratami (przysięgi o zniszczeniach miasta w czasie klęsk elementarnych) z lat 1629/1630 – 1793 tworzą bogatą podstawę do badań historyczno-urbanistycznych. Te materiały do tej pory nie zostały rozpoznane przez historiografię.

Instytucja pełni funkcje biblioteki powiatowej

 

Moduł a4w Informacja o ciasteczkach

© 2007-2019 Miejska Biblioteka Publiczna w Koninie Projekt i realizacja: Paweł Szczepaniak